Archive

Archive for the ‘Portrait’ Category

ДУУН ХӨРВҮҮЛЭГЧИЙН ТАВИЛАН

October 10, 2013 Leave a comment

Дуун хөрвүүлэгч Г. Амарын 80 насны ойд

Орчуулагч- соёлын тэрэгний морь

                                                                                                            А.С. Пушкин

            УБДС-т оюутан байсан цаг. Гуравдугаар дамжаанд байсан юм уу даа. Даваасамбуу, Сүхтогоо бид гурав орчуулга хийхийн бөөн хорхой. Тэгтэл хэвлэлийн нэгдсэн редакц гэдгээс орчуулга заахаар хоёр багш ирэв. Нэгийг нь Самдан гэнэ. Манай бүлэгт хичээл заав. Самдан багш маань “Та нар манай редакц дээр очиж бай” гэж хэлэв. Бид гурав ч тууж хүрэлгүй яах вэ! Чингэхэд уран зохиолын редакцид залуухан өндөр шар хүн хүний орчуулсан номыг ариутган сууж байх. Амар редактор гэдэг тэр аж. Самдан багш маань улстөрийн зохиолын орчуулгын редакцынх. Би уранзохиолынхруу нь татагдах. Эрийн санаа мухаргүй гэж тэр юм биз дээ. Тэгээд Амар гуайн дэргэд зогсож, ном хэрхэн шүүтгэж байгааг нь харж хэдэн цагаар хамаагүй зогсох. Амар гуай суудлаас бараг босно гэж үгүй. Өрөөнд нь “буу халж” байгаа хүмүүсийн хөөрөлдөж байгаад хааяа нэг үг хавчуулна. Засаж байгаа орчуулгаа л шагайгаад суугаад байна.  Ингэж Амар багштайгаа танилцсан юмсан. Чингээд тийш байнгын гүйдэлтэй болсон доо. Далд санаа нь нэг ном аваад орчуулчих. Жинхэнэ бүдүүн зүрх гэдэг л тэр байсан байх. Юу гэж л нусгай, жулдрай оюутанд ном сэглүүлж байх вэ дээ, тэр ойлгомжтой. Тэгсээр би сургуулиа төгсөж, сургуульдаа багш ухаантай юм болов. Нэгдсэн редакцруу гүйдэг хэвээрээ. Тэр гуравдугаар дамжаанаас л би мэр сэр юм орчуулж, “Залуучуудын үнэн”, “Пионерийн үнэн”, “Хөдөлмөр” зэргийг бууддаг болсон  л доо. Амар гуай тэр бүхнийг ажиглаж байсан бололтой байдаг. “Над нэг орчуулах ном өгөөч” гэж ам нээхгүй. Зүрх алдана. Тэгтэл нэг өдөр Амар гуай маань өөрөө хэлж байна: “Чи Францын зохиолч Анатоль Франсын “Боги жаждут” номыг орчуулж үзэхгүй юү.

Read more…

Advertisements
Categories: 2013, Portrait

“СУУСРЫН ГҮЙДЭЛ САЛХИН”-Ы ШИВНЭЭ

October 3, 2013 Leave a comment

1001/“Морин толгой” нөхрөө дурсахуй/

Суусрын гүйдэл салхин шанхаар наадан сэвэлзсэнээс

Суурь хөлгөн асрын шашир цацаг дэрвээ юү.

Сумын наадмын дэвжээг өдөржин тойрох морьтноос

Суран жолоо атгасан өнгийн цэцэг ургаа юу.

Миний нэг муу гэм буй. Тэр нь юу гэвэл шал умаа хум согтохдоо энэ шүлгийг уншдаг, чингэхдээ бүр зурагдсан пянз шиг уншдаг гэнэ. Миний архины найз нар намайг энэ шүлгийг уншаад эхлэвэл “Нөгөө муу Аким чинь яваад өглөө, хөөрхийг гэрт нь аваачиж, авгайд нь халуун чихийг нь атгуулахгүй бол болохоо байлаа” гэлцдэг гэнэ. Хамгийн сүүлд Дорноговьд их Данзанравжаагийн сүм суваргын шав тавих ёслолд оролцоод буцахдаа Одон-Гоо (Одончимэд)-ийнхоо машинд нэг уншсан санагдана. Санагдах ч юу байх вэ, би юугаа санах вэ, Одонгоо маань л маргааш нь хөхрөөд, “Чамайг эхлээд сонсоход овоо аятайхан байсан чинь сүүлдээ бүр залхаад, арга ядахдаа замд сумын төвөөр орж, гуанзанд нэг аяга дахин уулгавал харин машинд ороод овоо нам болж, чих минь амарсан” гэж хөхрөөд байсан. Одон-гоо хүн явуулахдаа сайн л даа. Гэвч энэ нь үнэн гэж би харданам. Эмч домч нар “Нанчид хүртэж болохгүй” гэж чандлан хорьсон атал саяхан дайрлага дайраад нэг сэрвэл наадам болж байв. Би “Суусрын гүйдэл салхин” гэж амандаа шивнэвэй. Үгүй нээрээ, тэр салхин согтуу боловч сохор ухаанд минь юу шивнэв ээ. Хавар намар цасан сархиагт Харлаг тахь шиг Эрээн уулын хөвүүн Дэндэвийн Пүрэвдорж. Тэрбээр “Зөвхөн хондлойдоо бус, зүрхэн тольтдоо хөх толботой шүлэг бичих ёстой” гэж надад нэг цэцэлсэн нь бий. Read more…

Categories: 2013, Portrait

THE SECRET OF LIVING OR THE BODHI OTOCH’S TAKING THE PULSE TO MAKE DIAGNOSIS OF ‘ODI’ HOSPITAL

April 8, 2012 Leave a comment

                               All that was formed by the formed condition and reason

                          Will disappear again as the condition and reason are’.

Z.AGVAANBALDAN

(Philosopher)

THE REVEALING OF THE START

Baatar otoch

Baatar otoch

heading to the north crossing the vast steppe and endless Gobi. The north, north and north! His destination was in the north, at Khalkha. Keep going

and keep going. Not the burning sun of the Gobi desert or the dust storm to raise often would stop him. Not the robber with a weapon, or the thief to sneak would make him give up. The north, north and north! Keep moving no matter of hunger and thirst. The destination is Ar Khalkha. Reach the Ar Khalkha. It’s the order of old master. Once it’s the old master’s testament, it’s a must to reach the place where he ought to reach. For Mongolians, the bond between master and disciple is the most precious and the order of the master is the oath of the disciple to fulfill for certain. The thunder to strike on head and the lightning, the arrow of heaven are nothing. Keep going and keep going. Get up if fall down, arise if kneel down. This man who’s striving forward overcoming all the troubles is Jamiyan- Yandag. He finished the Mongolian otoch (doctor) school founded by Kublai khaan, the Wise in 1261. This school Read more…

Categories: 2012, Portrait